آموزشی

آلن گانيه در کتاب روانشناسي شناختي يادگيري مدرسه اي (the cognitive psychology of school learning) تفاوت بين دانش روندي و دانش بياني را موارد زير مي داند:

      1-  دانش بياني دانستن چيستي است، در حاليکه دانش روندي دانش چگونگي است.

      2 - دانش بياني در موضوع و حوزه به مقدار زيادي متنوع است.

     3- دانش روندي نسبت به دانش بياني پوياتر است. نتيجه دانش روندي انتقال دانش است، در حاليکه نتيجه دانش بياني به يادآوري اطلاعات و دانش است. همچنين نتيجه دانش روندي، دانش جديد و محصول جديد است.

     4- در مقايسه با سرعت بازيابي، دانش روندي اگر خوب آموخته شده باشد، در مقايسه با دانش بياني سريعتر بازيابي مي شود. به طوريکه اگر شخصي در موضوعي به مهارت رسيده باشد، معمولاً آن را بدون تفکر انجام مي دهد. چيزي که در طبقه بندي دانش در حيطه رواني حرکتي به آن عادت مي گوييم. در حاليکه به يادآوري دانش بياني کندتر و نيازمند آگاهي است. 

هر چند برخي متخصصان معتقدند که تقسيم بندي دانش به اين طريق تجويزي براي آموزش ندارد، با اين حال اکثر متخصصان به مفيد بودن اين تقسيم بندي در عمل معتقدند. اگر در رابطه با بياني يا روندي بودن موضوع مورد تدريس از همان ابتدا حساسيت وجود داشته باشد، در پايان آموزش بايد دغدغه اصلي موضوعات روندي رسيدن يادگيرنده به سطح مهارت و عادت باشد، در حاليکه در موضوعات بياني به خاطر سپردن اين دانش، ارتباط آن با دانش بياني قبلي يادگيرنده و خوب به خاطر آوردن آن باشد.

دانش بياني و دانش روندي با يکديگر تعامل دارند. به اين معني که معمولاً يادگيرنده براي انجام دادن کارهاي روندي بايد به دانش بياني مربوط به آن مراجعه کند. مثلاً يه کوزه گر که بيشتر با کارهاي روندي و دانش روندي سروکار دارد، در مواقع مشخصي، عمليات هاي متفاوتي در رابطه با خاک، سفال و ابزارهاي مختلف انجام مي دهد. به اين معني که بر اساس دانش بياني متفاوتي که نسبت به آن مي داند، اقدام هاي متفاوتي انجام مي دهد.

همچنين دانش روندي نيز مي تواند به دانش بياني منجر شود. از طرف ديگر بيشتر نوآوري ها از منظر دانش بياني قابل توجيه است. زمان انجام دادن کارهاي روندي، يادگيرندگان روندها را به صورت دانش بياني بازنمايي مي کنند. مثلاً معلمي که نحوه يادگرفتن لغت ها را بهتر مي داند، مي تواند بهتر نام يادگيرندگان را به خاطر بسپارد. يا دانش آموزشي که از راهبرد ياديارها براي يادگيري لغات انگليسي استفاده مي کند.

در مراحل اوليه يادگيري دانش روندي، فرد به دانش بياني بيشتري نياز دارد. مثلاً براي يادگرفتن تايپ کردن، ابتدا فرد بايد ترتيب دکمه ها و نحوه عمل کردن آن را به صورت دانش بياني بداند و در مراحل کار از آنها استفاده کند. به موازات اينکه دانش روندي وي به سمت عادت پيش مي رود، استفاده از دانش بياني کمتر مي شود.

دانش بياني به صورت شبکه اي از قضايا و دانش روندي به صورت محصولات ذخيره مي شوند. دانش روندي به صورت اگر...سپس ذخيره مي شوند. دانش بياني زمينه ساز توليد دانش بياني جديد و دانش روندي زمينه سازي کاربرد اطلاعات است.