آموزشی

ارشميدس، رياضيدان و فيزيکدان يوناني سال ۲۱۲ قبل از ميلاد مسيح در سيراکوز به دنيا آمد. او بزرگ ترين و برجسته ترين دانشمند و رياضيدان دوران گذشته است. رازهاي بسياري از فعاليت هاي اين دانشمند دوران باستان ناشناخته مانده است. او فرمول هاي زيادي را در رياضيات، فيزيک، هندسه و علوم مهندسي کشف کرد که يکي از مهم ترين آنها، تعادل مايعات است که براي اجسام غوطه ور به کار مي رود.

جمله معروف «يافتم، يافتم» ارشميدس در پي کشف راز جديدي از علم او را در ميان دانشمندان ديگر متمايز کرده است. او تا آخرين لحظات زندگي اش مشغول تفکر در مسائل علمي بود و هر روزش را با کشيدن دايره ها و اشکال هندسي مختلف و انجام آزمايشات روي معادلات کشف شده اش، سپري مي کرد. اختراع مشهور او آب را به زمين هاي خشک باستان رساند و ارتش روم را براي سه سال پشت دروازه هاي يونان نگه داشت.

از آثار علمي او مي توان به کشف قانون شناورهاي (معروف به قانون ارشميدس)، تعيين جرم حجمي طلا و نقره و بعضي فلزات ديگر و اختراع پيچ مخصوص و حلزوني شکلي به نام پيچ ارشميدس براي بالا بردن آب اشاره کرد.

با توجه به نوشته هاي اندک در مورد زندگي اين دانشمند، بيشتر تلاش ها براي شناخت زندگي ارشميدس به گونه اي از افسانه ها و حقايق تشکيل شده و برخلاف فعاليت هاي رياضي ارشميدس مقالات کمي براي توضيح اختراعاتش نوشته است. شرح زندگي او چند دهه بعد از فوتش نوشته شد به اين ترتيب جنبه هاي مختلفي در مورد موفقيت ها و ويژگي هاي اخلاقي او نانوشته و نامعلوم باقي مانده است.

نوشته هاي ارشميدس نشان مي دهد که او در ايالت سيراکوز که مهم ترين بندر يونان بوده به دنيا آمده است و پدرش ستاره شناس بوده است.

او سال هايي را که انديشه اش شکل گرفت در آکادمي الکساندراي مصر گذراند، جايي که طبق گزارشات با جانشين بهترين رياضيدان ـ اقليدس ـ درس خواند و کار کرد، هنگامي که به اسکندريه آمد با بسياري از دانشمندان آشنا شد و با آنها ارتباط دوستي برقرار کرد.

علاقه و اشتياق شديد ارشميدس به مسائل هندسي باعث شد از مهندسي روي برگرداند. او پرآوازه ترين و پرکاربردترين وسيله مهندسي يعني پيچ ارشميدس را کشف کرده است. به اين ترتيب براي نخستين بار کاري کرد که زمين هاي زراعي دلتاي نيل را آبياري کنند. پيچ آبي ارشميدس، براي زهکشي آب از زيرزمين استفاده مي شد که با آن زمين ها را آبياري مي کردند. امروزه اين امر فعاليتي استاندارد در مديريت فاضلاب، آبياري و ساير کاربردها در جايي است که جابه جايي حجم زيادي از آب با کمترين تلاش لازم است.

در طول زندگي ارشميدس، معروف ترين اختراعاتش و احتمالا بيشتر حقوقش، از دوستي او با پادشاه هيرون دوم است. هيرون از ارشميدس در تعجب بود و گاهي او را مي آزمود.

يکبار پادشاه از ارشميدس پرسيد که چگونه با نيروي کم مي توان وزن زيادي را جابه جا کرد؟ ارشميدس تلاش کرد تا به پادشاه نشان دهد که چگونه اين کار ممکن است. از اين رو شاهکار مهندسي ترکيب قرقره و تئوري هيدرواستاتيک را نشان داد و تنها با مجموعه اي از قرقره ها توانست به تنهايي سه کشتي بزرگ را که بيرون از لنگرگاه و در ساحل بودند، بکشد.

يکي ديگر از دستاورد هاي اين دانشمند مربوط به اين مي شود که ارشميدس از فهم يگانه خودش در مورد اجسام استفاده کرد تا به اختراع بمب هاي مبتکرانه و ويران کننده اي در طول دومين جنگ کارتاژي اقدام کند. او سنگ انداز مخصوصي را توسعه داد که توده هاي سنگ و کنده درخت را به سمت کشتي هاي مهاجم پرتاب مي کرد. او يافته هايش را توسعه داد و يک جرثقيل مخفي با قلاب بزرگي ايجاد کرد که کشتي مهاجمان را بلند مي کرد، آنها را به بالا و پايين تکان مي داد يا باعث مي شد به عقب برگردند و تکه تکه شوند.

به احتمال کم او توانسته بود با استفاده از آينه هاي بزرگ و بازتاب نورخورشيد کشتي دشمنان را به خاکستر تبديل کند.